Την πρωτοβουλία του να ανοίξει δίαυλο επικοινωνίας με τη Μόσχα υπερασπίστηκε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, παρότι τόνισε ότι δεν έχει έρθει ακόμα η ώρα για διάλογο με τη Ρωσία. Η απόφαση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να εκκινήσει το γραφείο του επαφές με το Κρεμλίνο προκάλεσε αντιδράσεις κυρίως στις βαλτικές και τις σκανδιναβικές χώρες, που εξέφρασαν επιφυλάξεις για το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ενωση θα πρέπει ήδη να προετοιμάζεται για έναν διάλογο με τη Ρωσία, ενώ εμφανίστηκαν ενοχλημένες επειδή δεν είχαν ενημερωθεί σχετικά. Ο Ελληνας πρωθυπουργός υποστήριξε, πάντως, ότι όταν και εφόσον ανοίξει μια τέτοια διαδικασία, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι το κατάλληλο θεσμικό πρόσωπο για να εκπροσωπήσει την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Σε κάθε περίπτωση, ο Αντόνιο Κόστα ξεκαθάρισε στη συνέντευξη Τύπου, μετά τη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε., στις Βρυξέλλες ότι η Ενωση δεν επιδιώκει να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ Κιέβου και Μόσχας. «Η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν είναι και δεν σκοπεύει να γίνει μεσολαβητής», είπε χαρακτηριστικά. Οπως εξήγησε, οι επαφές που πραγματοποιήθηκαν είχαν ως αποκλειστικό στόχο τη δημιουργία ενός διπλωματικού διαύλου επικοινωνίας, καθώς «δεν μπορούμε να εξαρτόμαστε από άλλους για να ερμηνεύουν τα μηνύματα της Ρωσίας και πρέπει να είμαστε σε θέση να μεταφέρουμε απευθείας στη Ρωσία τα δικά μας μηνύματα».

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπογράμμισε, πάντως, ότι δεν θεωρεί πως έχει φτάσει ακόμη η στιγμή των διαπραγματεύσεων.

«Ο χρόνος για διαπραγματεύσεις δεν έχει έρθει ακόμη», ανέφερε, προσθέτοντας ωστόσο ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη για την επόμενη ημέρα. «Οταν έρθει εκείνη η στιγμή, θα πρέπει να τους ακούσουμε και να τους μεταφέρουμε τις δικές μας θέσεις», είπε, διευκρινίζοντας ότι αυτό δεν σημαίνει πως η Ε.Ε. επιδιώκει να υποκαταστήσει την Ουκρανία. «Η Ενωση έχει συγκεκριμένα συμφέροντα, που αφορούν τη δική μας ασφάλεια», σημείωσε.

Τη θέση αυτή υποστήριξε και ο Ελληνας πρωθυπουργός. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι η Ευρώπη δεν διεκδικεί ρόλο μεσολαβητή, ωστόσο χρειάζεται ένα κανάλι επικοινωνίας με τη Ρωσία. «Η Ευρώπη δεν διεκδικεί ρόλο διαμεσολαβητή, καθώς έχει ήδη πάρει θέση υπέρ της Ουκρανίας σε αυτή τη σύγκρουση», σημείωσε.

«Σε περίπτωση, όμως, που απαιτηθεί -και το θεωρώ απαραίτητο- να υπάρχει δίαυλος επικοινωνίας που να εκπροσωπεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, καθώς έχουμε πάρει αποφάσεις οι οποίες αφορούν αυτή τη σύγκρουση -το “πάγωμα” των ρωσικών πόρων, 20 πακέτα κυρώσεων, αυτές οι αποφάσεις πάρθηκαν από τους “27”-, δεν μπορώ να δω καμία άλλη λύση και το είπα και ξεκάθαρα χθες στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ότι στην περίπτωση αυτή τον διπλωματικό δίαυλο πρέπει να τον ανοίξει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο οποίος μπορεί να μιλήσει για λογαριασμό όλων μας», τόνισε.

Από την πλευρά της, η επικεφαλής της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπενθύμισε ότι ο Αντόνιο Κόστα «εκπροσωπεί τα 27 κράτη-μέλη», τονίζοντας στη συνέντευξη Τύπου ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι ένας από τους αρχιτέκτονες μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης στην Ουκρανία. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το Κίεβο πρέπει να παραμείνει «στο τιμόνι» της διπλωματικής διαδικασίας, προσθέτοντας πως «αργότερα ή γρηγορότερα η Ρωσία θα πρέπει να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων» και όταν συμβεί αυτό η Ευρωπαϊκή Ενωση θα χρειαστεί ένα ενιαίο μήνυμα προς τον Βλαντιμίρ Πούτιν.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν φέρεται να υποστήριξε κατά τη σχετική συζήτηση των ηγετών ότι η Ενωση θα πρέπει ήδη να αρχίσει να εξετάζει την εντολή με την οποία θα μπορούσε να συμμετάσχει σε μια μελλοντική διαπραγματευτική διαδικασία, χωρίς ωστόσο να αμφισβητείται ο πρωταγωνιστικός ρόλος της Ουκρανίας.

Ωστόσο, αρκετοί ηγέτες εξέφρασαν έντονες επιφυλάξεις για το άνοιγμα οποιασδήποτε συζήτησης με τη Μόσχα στη σημερινή συγκυρία. Χώρες της ανατολικής πτέρυγας αλλά και κράτη του βορρά υποστήριξαν ότι η Ε.Ε. πρέπει να επικεντρωθεί στην ενίσχυση της «πίεσης» προς το Κρεμλίνο και όχι στη διαμόρφωση διαύλων επικοινωνίας.

Χθες, πάντως, τόσο ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν όσο και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, οι ηγέτες δηλαδή, που μαζί με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ έχουν αναλάβει τις σχετικές πρωτοβουλίες συγκροτώντας τη λεγόμενη «συμμαχία των προθύμων» ως προς τη στήριξη της Ουκρανίας, επέκριναν το άνοιγμα του διαλόγου με τη Μόσχα. Θεωρούν δε ότι εκείνοι θα πρέπει να αναλάβουν την εκπροσώπηση της Ενωσης, όταν θα έρθει η ώρα των διαπραγματεύσεων με τον Πούτιν.

Από την πλευρά του, ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ υπογράμμισε ότι καμία ομάδα κρατών ή άτυπο σχήμα συνεργασίας δεν μπορεί να μιλάει εξ ονόματος του συνόλου της Ευρωπαϊκής Ενωσης. «Γι’ αυτό υπάρχουν οι θεσμοί και οι Συνθήκες είναι σαφείς», ανέφερε, επιμένοντας ότι μόνο τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα μπορούν να εκπροσωπούν συλλογικά τους «27» σε μια ενδεχόμενη διαδικασία διαλόγου με τη Ρωσία.