ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Θετικά έμοιασε να αντιδρά χθες ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν σε έκκληση του Ουκρανού ομολόγου του Βολοντίμιρ Ζελένσκι για απευθείας ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις σε επίπεδο κορυφής.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο περιθώριο του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης, ο Ρώσος πρόεδρος σχολίασε ανοικτή επιστολή του Ζελένσκι, στην οποία ο Ουκρανός πρόεδρος δηλώνει έτοιμος για κατάπαυση του πυρός. «Οταν η ώρα είναι κατάλληλη, θα υπογράψουμε ειρήνη με τη νόμιμη κυβέρνηση της Ουκρανίας, ίσως ακόμη και με τον Ζελένσκι», είπε ο Πούτιν.

Στην ανοικτή επιστολή του ο Ουκρανός πρόεδρος προτείνει την υπογραφή πλήρους κατάπαυσης του πυρός και ανταλλαγή του συνόλου των αιχμαλώτων, την οποία χαρακτηρίζει «καλό πρόλογο της λήξης του πολέμου», ενώ μεταξύ άλλων αναφέρει: «Περάσατε το ήμισυ των 26 χρόνων σας στην εξουσία πολεμώντας την Ουκρανία. Ο,τι και να πιστεύετε για το ΝΑΤΟ, τη γεωπολιτική και τη ρωσική γλώσσα, ο πόλεμος αυτός υπήρξε προσωπική επιλογή σας, ένας πόλεμος χωρίς λογική. Αυτό θα μείνει στην Ιστορία».

Στο μεταξύ, ορόσημο για τις ευρωπαϊκές ελπίδες της Ουκρανίας θεωρείται η άρση του διετούς βέτο της Ουγγαρίας στο άνοιγμα του πρώτου κεφαλαίου των ενταξιακών διαπραγματεύσεών της με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι Βρυξέλλες καλωσόρισαν το γεγονός λίγες ώρες, μάλιστα, πριν από τη σύνοδο κορυφής Ευρωπαϊκής Ενωσης – Δυτικών Βαλκανίων, σήμερα στο Τίβατ του Μαυροβουνίου.

Η Βουδαπέστη ήρε το επί δεκαεπτά μήνες βέτο, που εμπόδιζε την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Ουκρανίας, ενώ η απόφαση αφορά και τη Μολδαβία, καθώς οι δύο χώρες ακολουθούν συνδεδεμένη ενταξιακή πορεία από τότε που απέκτησαν καθεστώς υποψήφιας χώρας, τον Ιούνιο του 2022.

Η αλλαγή στάσης της Ουγγαρίας σημειώθηκε το βράδυ της Τετάρτης στη διάρκεια συνεδρίασης των μονίμων αντιπροσώπων των κρατών-μελών στις Βρυξέλλες, όταν ο Ούγγρος πρέσβης γνωστοποίησε ότι η κυβέρνησή του αποσύρει τις επιφυλάξεις της. Η εξέλιξη ήρθε –έπειτα από συμφωνία ανάμεσα στην Ουγγαρία και στην Ουκρανία– σχετικά με τα δικαιώματα της ουγγρόφωνης μειονότητας στην περιοχή της Υπερκαρπαθίας, ζήτημα που αποτελούσε έναν εκ των βασικών λόγων της αντίθεσης της προηγούμενης κυβέρνησης του Βίκτορ Ορμπαν στην ευρωπαϊκή πορεία του Κιέβου.

Συμφωνία

«Καταλήξαμε σε συνολική συμφωνία με την Ουκρανία για επέκταση των γλωσσικών, εκπαιδευτικών, πολιτιστικών και πολιτικών δικαιωμάτων της ουγγρικής μειονότητας των περίπου 100.000 ατόμων», τόνισε ο Ούγγρος πρωθυπουργός Πέτερ Μάγιαρ σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του. Οπως ανέφερε, οι δύο πλευρές βρίσκονταν σε διαρκή επαφή τις τελευταίες εβδομάδες, προκειμένου να αρθούν τα εμπόδια.

Παρότι από την ουκρανική πλευρά δεν επιβεβαιώθηκαν άμεσα οι λεπτομέρειες της συμφωνίας, ωστόσο ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και αρμόδιος για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, Ταράς Κάτσκα, ευχαρίστησε τη Βουδαπέστη για την «εποικοδομητική συνεργασία». «Ανοίγουμε νέο κεφάλαιο στις ουκρανοουγγρικές σχέσεις, βασισμένο στον αμοιβαίο σεβασμό, στην εμπιστοσύνη και στο κοινό ευρωπαϊκό μας μέλλον. Η Ουκρανία προχωράει μπροστά», υπογράμμισε.

Η άρση του βέτο επιτρέπει πλέον στην Ε.Ε. να προχωρήσει στην επίσημη έναρξη των διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία και τη Μολδαβία. Οι δύο χώρες έχουν ήδη λάβει από την Κομισιόν εδώ και καιρό την επιβεβαίωση ότι πληρούν τα απαραίτητα κριτήρια για το άνοιγμα των συνομιλιών, ενώ το Συμβούλιο της Ε.Ε. καλείται τώρα να υιοθετήσει κοινή διαπραγματευτική θέση, που θα καθοδηγήσει την επόμενη φάση της διαδικασίας.

Η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε. προγραμματίζει, μάλιστα, στις 15 Ιουνίου στο Λουξεμβούργο δύο διακυβερνητικές διασκέψεις, μία για την Ουκρανία και μία για τη Μολδαβία, προκειμένου να ανοίξει η πρώτη δέσμη κεφαλαίων (cluster), που καλύπτουν βασικούς τομείς όπως το κράτος δικαίου, η δημόσια διοίκηση και οι δημοκρατικοί θεσμοί.

Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία ένταξης στην Ε.Ε. είναι εξαιρετικά απαιτητική και συχνά διαρκεί πολλά χρόνια. Συνολικά, οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες πρέπει να ευθυγραμμίσουν τη νομοθεσία και τους θεσμούς τους με το ευρωπαϊκό κεκτημένο σε 33 διαπραγματευτικά κεφάλαια, που καλύπτουν το σύνολο σχεδόν των δημόσιων πολιτικών, από τη δικαιοσύνη και την οικονομία έως το περιβάλλον, την ενέργεια και τη γεωργία. Κάθε κεφάλαιο ανοίγει και κλείνει μόνο με ομόφωνη απόφαση των κρατών-μελών, γεγονός που καθιστά τη διαδικασία «ευάλωτη» σε πολιτικές εμπλοκές, ακόμη και όταν οι τεχνικές προϋποθέσεις έχουν εκπληρωθεί.

Προβληματισμοί

Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η απόφαση της Ουγγαρίας θεωρείται τόσο σημαντική ως προς την έναρξη των ενταξιακών συνομιλιών του Κιέβου με την Ε.Ε., ενώ αποστέλλεται σαφές πολιτικό μήνυμα προς την Ουκρανία ότι το μέλλον της ανήκει στην Ενωση, εν μέσω μάλιστα διαφόρων ιδεών που κυκλοφορούν εσχάτως, με τελευταία εκείνη του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς για απόδοση καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» με την Ε.Ε. Παρότι η ιδέα απορρίφθηκε από τον ίδιο τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ωστόσο αντανακλά τους προβληματισμούς που επικρατούν στην Ε.Ε. για την ένταξη μιας μεγάλης χώρας, που όπως παραδέχονται αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες στις Βρυξέλλες, θα φέρει τεράστιες αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης κονδυλίων δημιουργώντας ανισορροπίες δηλαδή, στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, στην κοινή αγροτική πολιτική και στα ταμεία συνοχής.

Και οι «προκλήσεις» αναφορικά με την ευρωπαϊκή πορεία του Κιέβου αφορούν και τη μελλοντική στάση της Βουδαπέστης. Ηδη ο Μάγιαρ ανέφερε ότι η σημερινή υποστήριξη της Ουγγαρίας δεν ισοδυναμεί με αυτόματη αποδοχή της μελλοντικής ένταξης της Ουκρανίας. Μάλιστα, επισήμανε ότι εάν το Κίεβο καταφέρει να ολοκληρώσει επιτυχώς και τα 33 κεφάλαια τα επόμενα δέκα έως δεκαπέντε χρόνια, η τελική ουγγρική στήριξη θα εξαρτηθεί από τη διεξαγωγή δεσμευτικού δημοψηφίσματος.

Σε κάθε περίπτωση, η έναρξη των διαπραγματεύσεων της Ουκρανίας και της Μολδαβίας με την Ε.Ε. έρχεται σε μια περίοδο που οι Βρυξέλλες επιχειρούν νέα ώθηση συνολικά στην πολιτική διεύρυνσης. Στο Τίβατ του Μαυροβουνίου, οι ηγέτες των «27» θα συναντηθούν με τους ηγέτες των έξι χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, σε μια επίδειξη στήριξης προς τις δικές τους ευρωπαϊκές φιλοδοξίες. Το Μαυροβούνιο θεωρείται σήμερα η πιο προχωρημένη υποψήφια χώρα της περιοχής.