Οι σχέσεις Τουρκίας - Ιράν ήταν πάντα μια άσκηση λεπτών ισορροπιών. Στην παρούσα φάση η Αγκυρα δεν είναι ιδιαίτερα αρνητική στο να σταλεί ένα ισχυρό μήνυμα στην Τεχεράνη για τον τρόπο που χειρίζεται τις σχέσεις της με τις γειτονικές χώρες και τις χώρες του Κόλπου. Η κυβέρνηση Ερντογάν είχε προσπαθήσει να διαμεσολαβήσει για επαφές με τις ΗΠΑ, με πιθανές συναντήσεις στην Κωνσταντινούπολη και τη συμμετοχή και του Κατάρ, αλλά η Τεχεράνη είχε αρνηθεί και οι συναντήσεις είχαν γίνει στο Ομάν.

Αναλυτές αναφέρουν ότι η Τουρκία δεν θέλει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και, όσο κι αν ακούγεται παράδοξο, οι θέσεις της Τουρκίας και του Ισραήλ για το συγκεκριμένο ζήτημα ταυτίζονται.

Η επίθεση με βαλλιστικό πύραυλο εναντίον της Τουρκίας, παρά τις ιρανικές διαψεύσεις, αλλά και η επίθεση στο Αζερμπαϊτζάν με drones επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο τις σχέσεις της Αγκυρας με την Τεχεράνη. Ιστορικής σημασίας θεωρείται η δήλωση του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, ο οποίος παραδέχθηκε την κυριαρχία των ΗΠΑ και του Ισραήλ στον τομέα των πληροφοριών και κατηγόρησε την ιρανική ηγεσία ότι δεν ήταν προετοιμασμένη: «Η πληροφορία από το Διαδίκτυο, από τα σήματα, η αποτροπή, η αποκάλυψη του ίχνους στους αιθέρες, η παρακολούθηση από το Διάστημα... Δηλαδή, αν δεν είσαι διαβασμένος, αν δεν έχεις αναπτύξει τις ικανότητές σου, τότε με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν θα πρέπει να μπεις ούτε καν σε λογομαχία». Ο κ. Φιντάν τόνισε ότι είναι λάθος το Ιράν να επιτίθεται σε χώρες που το προηγούμενο διάστημα είτε συμμετείχαν στις προσπάθειες διαμεσολάβησης με τις ΗΠΑ είτε δεν άνοιξαν τον εναέριο χώρο τους ή τις βάσεις τους στους Αμερικανούς. Πάντως, το μήνυμα που στέλνει η Αγκυρα προς την Τεχεράνη είναι ότι σε νέα επίθεση με βαλλιστικό πύραυλο η Τουρκία δεν θα απαντήσει τόσο ήπια όσο στην επίθεση της Τετάρτης, που αντιμετωπίστηκε με τη συμβολή του ΝΑΤΟ. Δημοσιογράφοι της γειτονικής χώρας με στενές σχέσεις στο Ιράν μάς υπενθυμίζουν ότι πολλοί Ιρανοί έχουν δισεκατομμύρια δολάρια σε καταθέσεις σε τουρκικές τράπεζες, ενώ υπάρχουν και στενές οικονομικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Ομως, οι δύο χώρες θεωρείται ότι έχουν ανταγωνιστικές σχέσεις στη Μέση Ανατολή για την πρωτοκαθεδρία στην ευρύτερη περιοχή. Γι’ αυτό, όπως λένε Τούρκοι αναλυτές, ένα αποδυναμωμένο Ιράν με το παρόν καθεστώς δεν θα ενοχλούσε την Τουρκία.
Πολιτικοί αναλυτές αναφέρουν ότι η ανακοίνωση της Αγκυρας για δημιουργία ουδέτερης ζώνης εντός του Ιράν για την αντιμετώπιση του προσφυγικού κύματος ίσως είναι και μια προειδοποίηση της Τουρκίας προς το Ιράν, αλλά και προς τους Κούρδους. Η ιδέα, που ανέπτυξε ο υπουργός Εσωτερικών της Τουρκίας Χουσεΐν Τσιφτσί, θυμίζει «φόρμουλα Συρίας», την οποία είχε εφαρμόσει και εφαρμόζει η Αγκυρα για την προστασία των συνόρων της από τη δράση των κουρδικών δυνάμεων.

Χωρίς «ομπρέλα»

Επιπρόσθετα, η κατάρριψη του ιρανικού βαλλιστικού πυραύλου από το ΝΑΤΟ προκάλεσε νέες συζητήσεις στη γειτονική χώρα περί «έλλειψης αντιαεροπορικής άμυνας», όπως γράφει η εφημερίδα Cumhuriyet.

«Αν ο πύραυλος που κατευθύνθηκε προς το Χατάι δεν είχε καταρριφθεί από το ΝΑΤΟ, θα είχε συμβεί μια μεγάλη καταστροφή. Η κυβέρνηση Ερντογάν το έχει παραμελήσει αυτό. Ο φίλος του Ερντογάν, ο Τραμπ, παραμελεί τα F-35. Η κυβέρνηση δεν έχει εκσυγχρονίσει τα F-16. Από φόβο για την Αμερική, κράτησαν τους S-400 στο υπόστεγο και δεν μπορούν να τους αναπτύξουν στο Χατάι και στο Καχραμανμαράς σήμερα», δήλωσε ο πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, Οζγκιούρ Οζέλ.
Αναλυτές τονίζουν ότι τα τουρκικής κατασκευής αντιαεροπορικά συστήματα δεν έχουν αντιβαλλιστικές ικανότητες, ενώ η βάση του Ιντσιρλίκ προστατεύεται με ισπανικά συστήματα Patriot. Ισως αυτή η αδυναμία είναι ένας από τους λόγους που η ανάπτυξη της αντιαεροπορικής άμυνας της Ελλάδας σε Κάρπαθο και Κύπρο έχει προκαλέσει εκνευρισμό στην Τουρκία.

Η είδηση για την εγκατάσταση των Patriot στην Κάρπαθο προσέκρουσε στην πάγια θέση της Αγκυρας ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα θα πρέπει να είναι αποστρατιωτικοποιημένα λόγω των Συνθηκών της Λωζάννης και των Παρισίων. Η ανακοίνωση του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών Οντζού Κετσελί ήταν προσεκτικά διατυπωμένη. Το ερώτημα που υπάρχει στην τουρκική πλευρά είναι αν οι Patriot θα παραμείνουν στην Κάρπαθο μετά τον πόλεμο στο Ιράν. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, τότε ίσως οι αντιδράσεις θα είναι πιο έντονες.

Οσον αφορά την αποστολή των τεσσάρων F-16 και δύο φρεγατών στην Κύπρο, αρχικά αναγνωριζόταν από τουρκικής πλευράς ότι οι βρετανικές βάσεις αποτελούν στόχο και πρέπει να προστατευθούν. Ομως, μετά τις δηλώσεις του Νίκου Δένδια για την προστασία όλου του νησιού και την πιθανή απόσυρση των τουρκικών στρατευμάτων, προκλήθηκαν αντιδράσεις, με τον αντιπρόεδρο της Τουρκίας Τζεβντέτ Γιλμάζ να μιλάει για «πιθανότητα διατάραξης της ειρήνης στο νησί», ενώ το υπουργείο Αμυνας της Τουρκίας ανέφερε ότι «δεν θα διστάσουμε να χρησιμοποιήσουμε τις εξουσίες που μας παρέχει το καθεστώς εγγυήτριας δύναμης ενάντια σε εχθρικές συμπεριφορές που απειλούν την ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων».