Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κάλεσε ανώτερους αξιωματούχους για κλειστή συνάντηση σε ένα ανάκτορο του 19ου αιώνα, λίγο έξω από τις Βρυξέλλες, στις αρχές Σεπτεμβρίου.

Στόχος ήταν η προετοιμασία της ομιλίας της για την Κατάστασης της Ευρωπαϊκής Ενωσης, κατά την οποία επρόκειτο να παρουσιάσει τις προτεραιότητες για το επόμενο έτος, με την τεχνητή νοημοσύνη να αποτελεί καίριο σημείο στην ατζέντα.

Ο νέος «τσάρος» της Ευρώπης για την ΑΙ, Τζιμ Χάγκεμαν Σνάμπε, πρόεδρος του γερμανικού βιομηχανικού κολοσσού Siemens, παρουσίασε τρόπους με τους οποίους η Ευρώπη θα μπορούσε να αξιοποιήσει την τεχνολογία για οικονομικό όφελος.

Αλλοι συμμετέχοντες εξέφρασαν ανησυχίες για την ασφάλεια της ΤΝ και τους αυξανόμενους κινδύνους, σύμφωνα με δύο άτομα που ενημερώθηκαν για τη συνάντηση, τα οποία επικαλούνται οι New York Times.

«Γόρδιος δεσμός»

Από τη συνάντηση της 4ης Σεπτεμβρίου και έπειτα, η Φον ντερ Λάιεν και οι Ευρωπαίοι επίτροποι αναζητούν τρόπους για να αντιμετωπίσουν μια τεχνολογία που αλλάζει με αλματώδεις ρυθμούς, ανέφερε ένα από τα δύο άτομα.

Θα πρέπει να ενισχύσουν τη ρύθμιση της AI, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τους αναδυόμενους κινδύνους της; Ή κάτι τέτοιο θα είχε οικονομικό και γεωπολιτικό κόστος, εάν άλλες κυβερνήσεις δεν λάβουν αντίστοιχα μέτρα;

Μέχρι στιγμής δεν έχουν καταλήξει σε συμπεράσματα ούτε σε αποφάσεις, ενώ εντός του έτους αναμένονται νέες συζητήσεις μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών.

«Η ΤΝ αποτελεί έναν συνδυασμό δυνατοτήτων και κινδύνων», δήλωσε η Φον ντερ Λάιεν κατά την ομιλία της για την Κατάσταση της Ενωσης, στις 16 Σεπτεμβρίου. «Αν δεν αντιμετωπίσουμε τους κινδύνους, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να ξεκλειδώσουμε τις δυνατότητές της».

Παρόμοιες συζητήσεις διεξάγονται σχεδόν παντού, καθώς πολλές κυβερνήσεις δυσκολεύονται να βρουν τρόπους να διαχειριστούν μια τεχνολογία που εξελίσσεται διαρκώς και ταχύτατα, ξεπερνώντας την ικανότητά τους να ανταποκριθούν.

Η ΤΝ εξελίσσεται τόσο γρήγορα ώστε νόμοι που ψηφίστηκαν πριν από δύο χρόνια έχουν πλέον περιορισμένη αποτελεσματικότητα.

Η ΤΝ έχει διευρύνει το χάσμα μεταξύ της χάραξης πολιτικής και της τεχνολογίας περισσότερο από σχεδόν οποιαδήποτε άλλη τεχνολογική εξέλιξη, σύμφωνα με περισσότερους από 20 βουλευτές, τεχνολόγους και ειδικούς σε θέματα πολιτικής, οι οποίοι μίλησαν στους ΝΥΤ.

Πολλές κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα δίλημμα: από τη μία θέλουν να αξιοποιήσουν την AI και από την άλλη φοβούνται. Παράλληλα, βρίσκονται αντιμέτωποι με εσωτερική πολιτική πίεση, διαθέτουν περιορισμένη τεχνογνωσία, και καλούνται να διαχειριστούν μεγάλες γεωπολιτικές εντάσεις. Επιπλέον, δεν θα ήθελαν να μείνουν πίσω σε μία κούρσα καθοριστικής σημασίας για την οικονομική τους ισχύ και την εθνική τους ασφάλεια τις επόμενες δεκαετίες.

Κενό πολιτικής

Πολλές χώρες περιμένουν από τις δύο κορυφαίες δυνάμεις στον τομέα της ΤΝ — τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα — να «δείξουν» τον δρόμο με τις πολιτικές τους. Στις ΗΠΑ, ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται διχασμένη ως προς την ασφάλεια της ΤΝ. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι η ρύθμιση θα έπληττε την καινοτομία και θα έδινε πλεονέκτημα στην Κίνα. Η Κίνα από πλευράς της έχει επιβάλει κανόνες, ιδίως λογοκρισία στο περιεχόμενο, ενώ παράλληλα συνεχίζει να επιταχύνει την ανάπτυξη της τεχνολογίας.

«Κάποιοι υποθέτουν ότι ορισμένοι άνθρωποι έχουν τον έλεγχο της κατάστασης, όμως δεν τον έχουν», δήλωσε ο Σον Ο Χέγκερταϊχ, επικεφαλής του προγράμματος AI: Futures and Responsibility στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, ο οποίος είναι μέλος συμβουλευτικού οργάνου της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την ΤΝ. «Αυτό είναι που κάνει την όλη κατάσταση τόσο τρομακτική», πρόσθεσε ο ίδιος.

Το αποτέλεσμα είναι ένα κενό πολιτικής, με εταιρείες ΤΝ όπως η Anthropic και η OpenAI να αφήνονται σε μεγάλο βαθμό να αυτορυθμίζονται. Η Ευρωπαϊκή Ενωση ψήφισε το 2024 νόμο για τη ρύθμιση της ΤΝ, όμως η εφαρμογή του έχει μείνει χρόνια πίσω. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ήδη χρειάζεται επικαιροποίηση, ώστε να αντανακλά τις τεχνολογικές εξελίξεις.

Η Ινδία, η Ιαπωνία, η Αυστραλία, ο Καναδάς και η Κένυα έχουν υιοθετήσει μια πιο ήπια προσέγγιση ή στάση αναμονής, ενώ η Βραζιλία εξετάζει πιο ολοκληρωμένους κανόνες.

Η πίεση για δράση αυξάνεται, ιδιαίτερα μετά τις πρόσφατες εκκλήσεις των επικεφαλής των Anthropic, OpenAI και Google DeepMind για επιβράδυνση της ανάπτυξης των πλέον προηγμένων μοντέλων ΤΝ και ενίσχυση της κρατικής εποπτείας.

Ερευνητές έχουν περιγράψει σενάρια στα οποία η ΤΝ βελτιώνεται αυτόνομα και ξεφεύγει από τον ανθρώπινο έλεγχο, πυροδοτώντας δυνητικά καταστροφικές συνέπειες. Η κοινή γνώμη στις ΗΠΑ έχει στραφεί εναντίον της AI, με πρόσφατη δημοσκόπηση των New York Times να δείχνει ότι το 61% των πολιτών αντιτίθεται στην κατασκευή κέντρων δεδομένων που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη.

Οι προκλήσεις για τη χάραξη πολιτικής έγιναν εμφανείς την περασμένη εβδομάδα. Στην Ουάσιγκτον την Πέμπτη, ο Τραμπ και ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ υπογράμμισαν τη σημασία της ΤΝ για τις δύο χώρες, χωρίς όμως να καταλήξουν σε συμφωνία για πρωτόκολλα ασφαλείας.

Οι ΗΠΑ και η Κίνα είναι οι κορυφαίες δυνάμεις παγκοσμίως στην ανάπτυξη ΤΝ, γεγονός που καθιστά τη συνεργασία τους απαραίτητη για τη θέσπιση διεθνών προτύπων ασφάλειας. Ταυτόχρονα, όμως, είναι ανταγωνιστές, επιφυλακτικοί απέναντι στο ενδεχόμενο να προσφέρουν στον αντίπαλο τεχνολογικό πλεονέκτημα.

Στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη την περασμένη εβδομάδα, πολλοί ηγέτες κρατών συμφώνησαν στην ανάγκη αντιμετώπισης των κινδύνων της ΤΝ. Ωστόσο ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ θα εναντιωθούν σε «κάθε προσπάθεια ανάπτυξης ενός παγκόσμιου σχεδίου για τον έλεγχο» της τεχνολογίας.

Ειδικοί σε θέματα ασφάλειας έχουν προειδοποιήσει ότι το κρίσιμο «παράθυρο» για την επιβολή εποπτείας δεν θα παραμείνει για πολύ καιρό ακόμη ανοιχτό, καθώς η ΤΝ θα έχει εξαπλωθεί τόσο, ώστε ο έλεγχός της θα είναι δυσκολότερος.

«Οι κυβερνήσεις θεωρούν ότι έχουν μπροστά τους έναν χρονικό ορίζοντα κάποιων ετών, όχι μερικών εβδομάδων ή μηνών», προειδοποίησε ο Ντάρεν Τζόουνς, μέλος του βρετανικού Κοινοβουλίου, ο οποίος εργάστηκε σε θέματα πολιτικής για την ΤΝ και την τεχνολογία υπό τον τέως πρωθυπουργό, Κιρ Στάρμερ. «Θεσμικά, δεν είμαστε οργανωμένοι ώστε να μπορούμε να συμβαδίσουμε με τον ρυθμό της ανάπτυξης», τόνισε ο ίδιος.

Ελλειψη της αίσθησης επείγοντος

Η Αμερικανίδα βουλευτής των Δημοκρατικών από τη Μασαχουσέτη, Λόρι Τράχαν, δήλωσε ότι έμεινε άναυδη όταν διάβασε τον Απρίλιο ότι η Anthropic προειδοποιούσε πως το τελευταίο μοντέλο της, Mythos, ήταν υπερβολικά επικίνδυνο για το κοινό. Η Anthropic είχε δηλώσει ότι η εξαιρετική ικανότητα του μοντέλου να εντοπίζει ευπάθειες λογισμικού θα μπορούσε να προκαλέσει «κρίση» στον τομέα της κυβερνοασφάλειας.

Κατά τη διάρκεια ψηφοφορίας εκείνη την ημέρα στη Βουλή των Αντιπροσώπων, η Τράχαν μοιράστηκε την ανησυχία της με τον Ρεπουμπλικανό βουλευτή της Καλιφόρνιας Τζέι Ομπερνολτ, ο οποίος διαθέτει μεταπτυχιακό τίτλο στην ΤΝ. Οι δύο τους συνέταξαν γρήγορα ένα νομοσχέδιο που θα απαιτούσε τη διενέργεια δοκιμών ασφαλείας στα μοντέλα ΤΝ.

Ελάχιστοι συνάδελφοί τους μοιράστηκαν την αίσθηση του επείγοντος, ανέφερε. Κάποιοι ήθελαν να περιμένουν και να λάβουν αποφάσεις μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου για ένα τεχνικά περίπλοκο ζήτημα. Αλλοι ήταν απρόθυμοι να επιβάλουν περιορισμούς σε έναν κλάδο που ο Τραμπ επιθυμεί να παραμείνει απαλλαγμένος από ρυθμίσεις. Εν μέσω έντονων πιέσεων από τις εταιρείες, οι βουλευτές διαφωνούσαν για τις λεπτομέρειες και το νομοσχέδιο αναθεωρήθηκε πολλές φορές.

Πέντε μήνες αργότερα, το νομοσχέδιο και δεκάδες άλλες προτάσεις σχετικά με την ασφάλεια και την προστασία από κινδύνους που συνδέονται με την ΤΝ παραμένουν στον «πάγο». Ακόμη και μετά τις αναφορές ότι μοντέλα των OpenAI, Google και Anthropic παραβίασαν αυτόνομα τα συστήματα άλλων οργανισμών, δεν φαίνεται να επίκειται ψηφοφορία.

Κάποια κινητικότητα

Οι πρόσφατες κυβερνοεπιθέσεις που συνδέονται με την ΤΝ έχουν πυροδοτήσει κάποια δυναμική. Ηγετικά στελέχη του κλάδου ζητούν μεγαλύτερη συνεργασία με τις κυβερνήσεις και συνεργάζονται για την ανάπτυξη τεχνικών ασφάλειας και παρακολούθησης, προκειμένου να αποτρέπονται ατυχήματα.

Στις ΗΠΑ, οι βουλευτές κατέθεσαν νομοσχέδια για τη δημιουργία ομοσπονδιακής υπηρεσίας που θα εποπτεύει τα μοντέλα ΤΝ, για την υποχρεωτική εγκατάσταση «διακόπτη έκτακτης απενεργοποίησης», καθώς και για την απαγόρευση των ισχυρότερων μοντέλων που ξεπερνούν τις ανθρώπινες δυνατότητες. Οι σχετικές ψηφοφορίες στα αρμόδια όργανα ενδέχεται να διεξαχθούν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, καθώς η ΤΝ βρίσκεται στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας.

Παράλληλα ο Τραμπ πρότεινε τη δημιουργία «Δύναμης ΤΝ» και τον διορισμό νέου «τσάρου της ΤΝ» στον Λευκό Οίκο, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ηγέτες περισσότερων από 20 χωρών, μεταξύ των οποίων η Φον ντερ Λάιεν και ο Μακρόν, υπέγραψαν επιστολή που καλεί σε συλλογική δράση για την ασφάλεια της ΤΝ. Μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας μίλησαν με σπάνια σύμπνοια για την ανάγκη θέσπισης παγκόσμιων δικλίδων ασφαλείας για την ΤΝ.

«Η βιομηχανία, οι κυβερνήσεις και η κοινωνία πρέπει να δράσουν τώρα», αναφέρει η επιστολή.

Στην Ουάσιγκτον, ο Τραμπ και ο Σι δεν κατέληξαν σε συμφωνία για την ΤΝ, αλλά οι δύο πλευρές δημιούργησαν νέους διαύλους επικοινωνίας για τη διαχείριση των μεγαλύτερων κινδύνων που συνδέονται με την τεχνολογία.

Στο μεταξύ, ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τους κινδύνους για την ασφάλεια της ΤΝ «απάτη», ενώ οι απόψεις του Σι για το φλέγον ζήτημα είναι λιγότερο σαφείς. Στον Λευκό Οίκο, ο Κινέζος ηγέτης δήλωσε: «Εχουμε τόσο την ικανότητα όσο και την ευθύνη να αναπτύξουμε και να διαχειριστούμε την ΤΝ προς όφελος όλων και να διασφαλίσουμε ότι η ανάπτυξη της ΤΝ θα βρίσκεται πάντοτε υπό ανθρώπινο έλεγχο».

Πηγή: New York Times