Σοφία Σπίγγου

Πότε ξεκινάει η κύρια δίκη και ποιο το διακύβευμά της;

Στις 23 Μαρτίου θα ακουστεί το «άρχεται η συνεδρίασις» του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων της Λάρισας για την κύρια δίκη που αφορά το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών. Στο «τιμόνι» του δικαστηρίου θα βρεθεί η εφέτης Γεωργία Στεφανίδου, η οποία μετατέθηκε στη Λάρισα από τη Θεσσαλονίκη τον περασμένο Σεπτέμβριο και θα φέρει μεταξύ άλλων το βάρος της διεύθυνσης της διαδικασίας.

Τριάντα έξι πρόσωπα θα βρεθούν στο εδώλιο του κατηγορουμένου, ανάμεσά τους οι τρεις σταθμάρχες που είχαν βάρδια τη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου 2023 στον κεντρικό σταθμό Λάρισας, ο επιθεωρητής τους, 28 πρώην στελέχη και εργαζόμενοι σε ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ, ΡΑΣ, δύο γενικοί διευθυντές του υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών και δύο πρώην υψηλόβαθμα στελέχη της Hellenic Train.

Οι 33 κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν το κακούργημα των επικίνδυνων παρεμβάσεων στη συγκοινωνία με ενδεχόμενο δόλο, που επισύρει ακόμη και ισόβια, και σειρά πλημμεληματικών πράξεων, ενώ οι δύο πρώην υψηλόβαθμοι της Hellenic Train και μία υπάλληλος που υπηρετούσε στο Τμήμα Ανθρωπίνου Δυναμικού του ΟΣΕ αντιμετωπίζουν πλημμελήματα.

Την πολύκροτη δίκη σκιάζει και ο κίνδυνος της παραγραφής. Μπορεί το 2031, χρόνος κατά τον οποίο παραγράφονται τα πλημμελήματα –όπως αυτό της ανθρωποκτονίας από αμέλεια για 57 ανθρώπους– να μοιάζει μακρινό, αλλά δεν είναι αν αναλογιστεί κάποιος ότι έως τότε θα πρέπει η υπόθεση να έχει δικαστεί και στον Αρειο Πάγο. Με μία πενταετία να απομένει για μια δίκη που σε πρώτο βαθμό εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περίπου δύο χρόνια, η παραγραφή δεν μοιάζει απίθανο σενάριο, όταν η υπόθεση πρέπει να περάσει από τρεις βαθμούς δικαιοδοσίας.

Τελικά θα διερευνηθούν ποινικές ευθύνες πολιτικών προσώπων για τα Τέμπη;

Τις ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες πολιτικών προσώπων –των πρώην υπουργών Χρήστου Τριαντόπουλου και Κώστα Αχ. Καραμανλή– στην υπόθεση των Τεμπών διερευνούν δύο δικαστικά συμβούλια του Αρείου Πάγου, όπως ορίζει το άρθρο 86 του Συντάγματος.

Τις επόμενες ημέρες αναμένεται να βρεθεί στα χέρια του αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Δημήτρη Μητρούλια η δικογραφία που αφορά την «αλλοίωση» του τόπου του δυστυχήματος, με κεντρικό πρόσωπο τον πρώην υφυπουργό Χρήστο Τριαντόπουλο, ο οποίος ερευνάται για το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος. Ως συμμέτοχοι στην ίδια πράξη κατηγορούνται επτά ακόμη πρόσωπα, μεταξύ των οποίων και ο πρώην περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός. Αν η κρίση του δικαστικού συμβουλίου είναι παραπεμπτική, θα διεξαχθεί δίκη στο Ειδικό Δικαστήριο.

Σε προγενέστερο στάδιο βρίσκεται η υπόθεση με πρωταγωνιστή τον πρώην υπουργό Κώστα Αχ. Καραμανλή, κατά του οποίου η Βουλή αποφάσισε επίσης την άσκηση ποινικής δίωξης για παράβαση καθήκοντος, κατόπιν της δικογραφίας που είχε διαβιβάσει ο ειδικός ανακριτής Σωτήρης Μπακαΐμης μέσω της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου. Σε αυτήν την υπόθεση, εξετάζεται και το ζήτημα επτά πρώην γενικών γραμματέων του υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών σχετικά με το εάν θεωρούνται συμμέτοχοι στο αδίκημα του πρώην υπουργού.

Εχουν ικανοποιηθεί τα αιτήματα για εκταφές;

Σε «μάχη» με προσφυγές και εξώδικα εξελίχθηκε η διαδικασία των εκταφών των σορών εννέα θυμάτων του σιδηροδρομικού δυστυχήματος, μετά την παραγγελία της εισαγγελέως Πρωτοδικών Λάρισας Αικατερίνης Παπαϊωάννου, που διέτασσε την εκταφή αλλά και τη διεξαγωγή των όποιων εξετάσεων σε εργαστήρια της Ελλάδας.

Οι συγγενείς αρνούνται την εκταφή με αυτούς τους όρους –ήδη έχουν γίνει τέσσερις ανακλήσεις αιτημάτων εκταφής–, επιμένουν για τη διεξαγωγή τους σε εργαστήρια του εξωτερικού και έχουν προσφύγει κατά της εισαγγελικής παραγγελίας στο αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο. Στην περίπτωση που το συμβούλιο ταχθεί με την εισαγγελική άποψη, αναμένεται οι συγγενείς να προχωρήσουν σε ανάκληση των αιτημάτων εκταφής.

Ωστόσο, επειδή έχουν συμπληρωθεί τρία χρόνια, οι οικογένειες των θυμάτων μπορούν να προβούν από μόνες τους σε εκταφή και να προχωρήσουν στις ενέργειες που επιθυμούν. Με τον τρόπο αυτό απομειώνεται η αποδεικτική αξία των όποιων ευρημάτων υπάρξουν, αλλά σε κάθε περίπτωση όλα εκτιμώνται ελεύθερα από το δικαστήριο, εφόσον παρουσιαστούν σε αυτό.

Τι αφορά η αποκαλούμενη «δίκη των βίντεο» που διεξάγεται ήδη στη Λάρισα;

Η δίκη που έχει ξεκινήσει από τον περασμένο Οκτώβριο αφορά τη μη προσκόμιση στον ανακριτή Σωτήρη Μπακαΐμη των βίντεο από τον εμπορευματικό σταθμό της Θεσσαλονίκης, απ’ όπου ξεκίνησε το δρομολόγιό της η εμπορική αμαξοστοιχία το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου του 2023. Στο εδώλιο βρίσκονται ο τότε πρόεδρος του ΟΣΕ, ο τότε διευθύνων σύμβουλος και ένα στέλεχος της Interstar Security της εταιρείας που έχει την ευθύνη της βιντεοεπιτήρησης του σιδηροδρόμου, οι οποίοι αντιμετωπίζουν κατά περίπτωση τα αδικήματα της υπεξαγωγής εγγράφου, της ηθικής αυτουργίας σε αυτήν και της απείθειας.

Θα γίνει δίκη για τη σύμβαση 717 που δεν ολοκληρώθηκε όταν έπρεπε;

Τον δρόμο για τη δικαστική αίθουσα αναμένεται να βρει εντός του 2026 και η υπόθεση της πολύπαθης σύμβασης 717, που είχε υπογραφεί το 2014 με ορίζοντα υλοποίησης το 2016, αλλά τελικά έλαβε επτά παρατάσεις. Η αρχική δικογραφία περιελάμβανε 23 πρόσωπα –κατηγορούμενα και στη δικογραφία για το δυστύχημα των Τεμπών–, που αντιμετωπίζουν κατά περίπτωση τα αδικήματα της ηθικής αυτουργίας σε απάτη σχετική με τις επιχορηγήσεις και της ηθικής αυτουργίας σε ψευδή βεβαίωση.

Στην πορεία, αυτό το σκέλος της υπόθεσης συνενώθηκε με δεύτερη δικογραφία εις βάρος 16 προσώπων, η οποία αφορά τη χορήγηση αποζημίωσης περίπου 3 εκατ. ευρώ προς την κοινοπραξία που είχε αναλάβει το έργο υλοποίησης της 717. Σε αυτό το σημείο συναντάται άλλη μία παραδοξότητα, συνεπεία του άρθρου 86 του Συντάγματος, αφού διώκονται οι ηθικοί αυτουργοί και οι συνεργοί στην απιστία και όχι ο φυσικός αυτουργός.

Η σχετική δικογραφία είχε διαβιβαστεί προ τριετίας στη Βουλή για τον Κώστα Αχ. Καραμανλή και αφορούσε το αδίκημα της απιστίας για την έγκριση της επίμαχης αποζημίωσης. Oπως είναι γνωστό, οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες δεν προχώρησαν, με αποτέλεσμα τα μη πολιτικά πρόσωπα να βρίσκονται αντιμέτωπα με κατηγορίες για ηθική αυτουργία και συνέργεια σε απιστία, με φερόμενο ως φυσικό αυτουργό της πράξης τον τότε υπουργό Μεταφορών και Υποδομών.