Τον Νοέμβριο του 2013, στην καρδιά της οικονομικής κρίσης και της μνημονιακής περιόδου, ο Αλέξης Τσίπρας απηύθυνε ένα σαφές προσκλητήριο προς τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ να ρίξουν την κυβέρνηση, δείχνοντας παράλληλα ότι η πόρτα του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν ανοιχτή γι’ αυτούς. «Οσοι αποφασίσουν με την ψήφο τους να θέσουν τέρμα στην καταστροφική πορεία της χώρας, παρά τις επιθέσεις του συστήματος της μνημονιακής διαπλοκής, που θα είναι σφοδρές, όπως φάνηκε και στην περίπτωση της Θεοδώρας Τζάκρη (σ.σ. λίγες ημέρες νωρίτερα είχε διαγραφεί από το ΠΑΣΟΚ), θα έχουν την πλατιά αποδοχή της λαϊκής βάσης, των τοπικών κοινωνιών και των πολιτών που τους εξέλεξαν και δεν αντέχουν άλλο». Παράλληλα, ο τότε πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ περιέγραφε τη στρατηγική του κόμματος ενόψει αυτοδιοικητικών εκλογών, προτάσσοντας την ανάγκη να ανοίξουν οι οργανώσεις του κόμματος.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ τότε, είχε κατηγορήσει τον κ. Τσίπρα για «απροκάλυπτη και αγοραία πρόσκληση αποστασίας» προς τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, αποδίδοντας στον επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ «θεσμική και πολιτική ευτέλεια». Επαναλάμβανε επίσης κάτι που είχε πει στη Βουλή: «Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι κόμμα-συγκυριακό όχημα διαμαρτυρίας και όχι κόμμα-παράταξη».

Αντιμέτωποι ξανά

Δεκατρία χρόνια αργότερα, το ΠΑΣΟΚ και ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκονται απέναντι σε ακόμη μία κρίσιμη καμπή. Ο πρώην πρωθυπουργός επιδιώκει το πολιτικό comeback μέσα από την ανασύσταση του προοδευτικού χώρου. Το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη διεκδικεί να καταστεί ο κεντρικός πυλώνας της Κεντροαριστεράς και να αναβιώσει τον ιστορικό διπολισμό της Μεταπολίτευσης: ΠΑΣΟΚ εναντίον Ν.Δ.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος δικαιώθηκε σε κάτι, σε σχέση με τις διαπιστώσεις που έκανε το 2013: ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κατάφερε να γίνει κόμμα-παράταξη. Αν είχε πετύχει αυτόν τον στόχο, το ΠΑΣΟΚ πιθανότατα δεν θα υπήρχε σήμερα. Είναι αυτή η αποτυχία ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε να αποχωρήσει από το κόμμα του και να διεκδικήσει την υλοποίηση του σχεδίου του να ηγηθεί του προοδευτικού χώρου με άλλον τρόπο, μέσα από ένα διαφορετικό σχήμα. Δεν είναι μυστικό ότι προσπάθησε σε όλη τη θητεία του ως προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ να ανοίξει το κόμμα και τις οργανώσεις του και να προσελκύσει πρόσωπα από άλλους πολιτικούς χώρους, πρωτίστως από το ΠΑΣΟΚ. Η αντίσταση ενός σκληρού κομματικού μηχανισμού, που αποτυπώθηκε σε όλη τη δομή του ΣΥΡΙΖΑ, από κορυφαία στελέχη που διαφωνούσαν με την αφομοίωση του ΠΑΣΟΚ μέχρι πολύ μικρές οργανώσεις βάσης, που λειτούργησαν σαν περίκλειστα φέουδα, δεν επέτρεψαν την υλοποίηση μιας τέτοιας διεύρυνσης στον επιθυμητό βαθμό.

Συγκοινωνούντα δοχεία

Παρά ταύτα, όχι λίγα στελέχη του ΠΑΣΟΚ μετακινήθηκαν στην πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ. Από την κορυφή μέχρι τη βάση. Κατά κάποιον τρόπο διαμορφώθηκε μια κοινή δεξαμενή, που κάνει τα δύο κόμματα να μοιάζουν με συγκοινωνούντα δοχεία. Και σε αυτή τη δεξαμενή ρίχνουν τα δίχτυα τους τόσο ο Νίκος Ανδρουλάκης όσο και ο Αλέξης Τσίπρας. Ο πρώτος για να δείξει ότι το ΠΑΣΟΚ έχει απήχηση σε ευρύτερο πολιτικό χώρο από τον στενά κομματικό. Ο δεύτερος στη διαδικασία συγκρότησης ενός νέου πολιτικού σχήματος. Ο Νίκος Ανδρουλάκης επιδιώκει να δείξει ότι το ΠΑΣΟΚ αναγνωρίζεται και από στελέχη άλλων πολιτικών φορέων ως ο βασικός πυλώνας στην προσπάθεια ανασυγκρότησης του προοδευτικού χώρου. Ο Αλέξης Τσίπρας ότι το πολιτικό σχέδιό του επιτρέπει να συναντηθούν πρόσωπα που προέρχονται από μια μεγάλη «βεντάλια», ευρύτερη των αρχικών πολιτικών καταβολών του ιδίου, και ότι είναι εκείνος ο μόνος που μπορεί να εκπληρώσει τον ρόλο μιας συνάντησης «από τη βάση» των προοδευτικών δυνάμεων.

Προσκλητήρια

Για την ώρα, αυτό που εξελίσσεται μοιάζει με κλεφτοπόλεμο εντυπώσεων. Ο Νίκος Ανδρουλάκης, για να αντιμετωπίσει την αμφισβήτηση από το εσωτερικό του κόμματός του και να κάνει την περίφημη βελόνα των δημοσκοπήσεων να κινηθεί, ανακοινώνει κινήσεις διεύρυνσης. Ομως, η κατ’ αρχάς ανταπόκριση στο προσκλητήριο, που ανέλαβε να υλοποιήσει ο έμπειρος Κώστας Σκανδαλίδης, επιβεβαιώνει ότι η δεξαμενή είναι συγκεκριμένη και περιορισμένη: στο προσκλητήριο ανταποκρίθηκαν στελέχη που είχαν φύγει από το ΠΑΣΟΚ και πήγαν στον ΣΥΡΙΖΑ (Μάρκος Μπόλαρης, Νίκος Μαδεμλής, Γεωργία Γεννιά), σε μικρότερο βαθμό στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ (Γιάννης Καραγιάννης, Αντώνης Μαρκούλης, Τζούλιαν Χάτζιου), ενώ επανέρχονται στο προσκήνιο πρόσωπα του ΠΑΣΟΚ που δεν βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή (Αλέκος Βούλγαρης, Ροδούλα Ζήση, Κώστας Μαμέλης, Πέτρος Σφηκάκης, Φώτης Χατζημιχάλης).

Ο Αλέξης Τσίπρας από την πλευρά του «ντύνει» τις εκδηλώσεις για την παρουσίαση της «Ιθάκης» ανά τη χώρα με πασοκικό αέρα, σαν να επιδιώκει να κεντρίζει διαρκώς την ενόχληση της Χαριλάου Τρικούπη. Αλλά και να δείχνει ότι το πολιτικό σχέδιό του από την αρχή χαίρει ευρύτερης αναγνώρισης και μπορεί να λειτουργήσει σαν σημείο συνάντησης προοδευτικών δυνάμεων. Ο Αντώνης Σαουλίδης έδωσε το «παρών» στη Θεσσαλονίκη, με πηγές της Χαριλάου Τρικούπη να υπενθυμίζουν ότι στο παρελθόν υπήρξε σφοδρός επικριτής του Αλέξη Τσίπρα και των πολιτικών επιλογών του. Στα Γιάννενα, δίπλα στον πρώην πρωθυπουργό βρέθηκε ο Γιώργος Μπουλμπασάκος, πρώην τομεάρχης Υγείας του ΠΑΣΟΚ.

Το ΠΑΣΟΚ προχωρεί στη συγκρότηση επιτροπών διεύρυνσης σε κάθε νομό της χώρας για να κινήσει τις διαδικασίες διεύρυνσης σε τοπικό επίπεδο. Και ο Αλέξης Τσίπρας κινείται σε ανάλογη κατεύθυνση με όχημα τις επιτροπές στήριξης, που θα αυτοοργανωθούν από τη βάση. Η δεξαμενή στην οποία απευθύνονται παραμένει κοινή.