Ενας διαφορετικός «κόσμος» με βόμβες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, καύσιμα που είχαν διαρρεύσει από δεξαμενές του πρώην αεροδρομίου και μια σειρά ιδιαίτερα επικίνδυνων υλικών (π.χ. αμίαντος) αποκαλύφθηκε στο πλαίσιο των εργασιών απορρύπανσης και αποκατάστασης του υπεδάφους του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού. Πρόκειται για ένα έργο αρκετών εκατομμυρίων ευρώ, που «τρέχει» τα τελευταία χρόνια και ολοκληρώνεται το προσεχές διάστημα.

Πρόκειται για μια ιδιαίτερα απαιτητική διαδικασία, η οποία όμως είναι αναγκαία προκειμένου να προχωρήσουν τα απαιτούμενα έργα υποδομής στο ακίνητο και συγκεκριμένα τα νέα δίκτυα ομβρίων, ύδρευσης και ό,τι άλλο απαιτεί η δημιουργία μιας ανάπλασης τέτοιου μεγέθους εκ του μηδενός (με κατοικίες, ξενοδοχεία, εμπορικά κέντρα, πάρκο 2.000 στρεμμάτων, αθλητικές υποδομές κ.τ.λ.). Η ειδική μελέτη εξυγίανσης εγκρίθηκε με απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής το 2022 και το έργο ανέλαβε η κοινοπραξία εξειδικευμένων εταιρειών Antipollution και Intergeo.

H απομάκρυνση και ορθή διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων που υπήρχαν στην έκταση του χώρου του Ελληνικού ήταν ο πρώτος άξονας του έργου απορρύπανσης. Ωστόσο, το τι ακριβώς θα έβρισκαν τα συνεργεία μάλλον ξεπέρασε τις αρχικές εκτιμήσεις. Με βάση τα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει η Lamda Development, από την εκκίνηση των εργασιών έχουν ανακτηθεί μέχρι σήμερα περίπου 270 τόνοι ελαιώδους φάσης, οι οποίοι παραδόθηκαν σε αδειοδοτημένη εταιρεία για περαιτέρω διαχείριση. Στην πράξη πρόκειται για ένα στρώμα υδρογονανθράκων από διάφορα πετρελαιοειδή προϊόντα (π.χ. κηροζίνη, ντίζελ, βενζίνη κ.τ.λ.), σαν λεπτό φιλμ ή ακόμη και λίμνη προϊόντος μέσα στο έδαφος ή πάνω στον υδροφόρο ορίζοντα. Πρόκειται για μια σοβαρή μορφή ρύπανσης, καθώς αυτοί οι υδρογονάνθρακες συνεχίζουν με τον χρόνο να διαλύονται στα υπόγεια νερά του υπεδάφους και να απελευθερώνουν πτητικές ουσίες.

Οπως αναφέρουν πηγές της Lamda, «κατάλληλα εκπαιδευμένο και έμπειρο προσωπικό προχώρησε σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να εντοπίσει και να συσκευάσει όλα τα διάσπαρτα απόβλητα, έτσι ώστε στη συνέχεια κάθε ρεύμα αυτών να μεταφερθεί με ασφάλεια σε κατάλληλα αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις διάθεσης/ανάκτησης επικίνδυνων αποβλήτων, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Επιπροσθέτως, πρέπει να επισημανθεί ότι οι ίδιες διαδικασίες ακολουθήθηκαν και σε όλα τα ρεύματα αποβλήτων που προέκυψαν κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων του εργοταξίου και των εργασιών της απορρύπανσης». Με τον όρο «ρεύματα αποβλήτων» νοούνται οι διαφορετικές κατηγορίες αποβλήτων που διαχειρίζονται ξεχωριστά.

Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι ασφαλώς το στοιχείο ότι κάτω από το Ελληνικό βρέθηκαν και εξουδετερώθηκαν 300 βόμβες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου με τη συνδρομή του Τάγματος Εκκαθαρίσεως Ναρκοπεδίων Ξηράς (ΤΕΝΞ), επίλεκτης μονάδας του Ελληνικού Στρατού, που έχει ακριβώς αυτόν τον ρόλο (εξουδετέρωση ναρκών κι εκρηκτικών μηχανισμών). Τα ευρήματα αυτά εξηγούνται από την ιστορία του ακινήτου αλλά και από το γεγονός ότι ουδέποτε πραγματοποιήθηκε η οποιαδήποτε εργασία απορρύπανσης. Υπενθυμίζεται ότι πριν λειτουργήσει ως αεροδρόμιο, η περιοχή ήταν γνωστή ως Χασάνι και αποτελείτο από γεωργικές εκτάσεις, βοσκοτόπους, μικρούς οικισμούς και λίγα εξοχικά σπίτια κοντά στη θάλασσα. Πρόκειται για το διάστημα μέχρι το 1936, καθώς το 1937 η τότε κυβέρνηση Μεταξά αποφάσισε την απαλλοτρίωση 2.150 στρεμμάτων ώστε να κατασκευαστεί εκεί το νέο πολιτικό αεροδρόμιο της Αθήνας. Οι εργασίες ξεκίνησαν το 1938 και δημιουργήθηκε ο πρώτος διάδρομος. Παράλληλα μεταφέρθηκε στην περιοχή και το Κρατικό Εργοστάσιο Αεροσκαφών.

Την περίοδο της Κατοχής, το αεροδρόμιο χρησιμοποιήθηκε από τους Γερμανούς ως στρατιωτική βάση και ως εκ τούτου βομβαρδίστηκε επανειλημμένως από τους Συμμάχους λόγω της στρατηγικής σημασίας του. Ετσι εξηγούνται οι σχεδόν 300 βόμβες που βρέθηκαν σήμερα, 80 χρόνια μετά.

Από το 1945 και μετά, το ακίνητο χρησιμοποιήθηκε από τις αμερικανικές αεροπορικές δυνάμεις, ενώ το 1947 εγκαταστάθηκε μόνιμη δύναμη των ΗΠΑ, στο πλαίσιο του Σχεδίου Μάρσαλ. Μέχρι το 1993 η αμερικανική βάση καταλάμβανε μεγάλο τμήμα της δυτικής πλευράς του αεροδρομίου (προς τη Γλυφάδα) και λειτουργούσε ανεξάρτητα από το πολιτικό αεροδρόμιο. Διέθετε αποθήκες καυσίμων (π.χ. ντίζελ, βενζίνης), δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων, αποθήκες χημικών, όπως επίσης και δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης.

Η διαπιστωμένη αυτή ρύπανση του υπεδάφους οφείλεται σε αποθήκευση αεροπορικών καυσίμων, λιπαντικά, ντίζελ, βενζίνη, δεξαμενές καυσίμων που με τον χρόνο διαβρώθηκαν και διέρρευσε υλικό, και έτσι εξηγούνται και τα ευρήματα που έχουν αντληθεί και απομακρυνθεί από το ακίνητο. Οι τεχνικές απορρύπανσης εδάφους περιλαμβάνουν την αναρρόφηση υπεδάφιου αέρα (Soil vapor Extraction), τον επιτόπου βιοαερισμό (Bioventing), όπως επίσης και την εφαρμογή επιτόπου βιοεξυγίανσης στο πεδίο. Παράλληλα, οι τεχνικές απορρύπανσης των υπογείων υδάτων περιλαμβάνουν την ανάκτηση επιπλέουσας ελαιώδους στοιβάδας με την εφαρμογή υδραυλικού φράγματος, την επεξεργασία επιβαρυμένου νερού με φίλτρα ενεργού άνθρακα και την τεχνική επιτόπου (in-situ) χημικής οξείδωσης. Μόνο εντός του 2025, κατά τη διαδικασία απορρύπανσης του υπόγειου νερού έχουν υποστεί επεξεργασία περίπου 52.000 κυβικά μέτρα με φίλτρα ενεργού άνθρακα.