Στο 2030 μετατίθεται πλέον ο χρονικός ορίζοντας για την άφιξη των τριών νέων μονάδων παραγωγής στη Δεκέλεια, είπε στο πλαίσιο συζήτησης του προϋπολογισμού της ΑΗΚ στην Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής τη Δευτέρα, ο Πρόεδρος της ΑΗΚ, Γιώργος Πέτρου, μετά από επιστολή που έλαβε η ΑΗΚ πριν από δύο εβδομάδες από τους κατασκευαστές Siemens που αυξάνει τον χρόνο παράδοσης κατά ακόμη 18 μήνες.

Ο Πρόεδρος της ΑΗΚ, απαντώντας σε ερωτήσεις Βουλευτών για το πού βρίσκεται το ζήτημα με τις μονάδες της Δεκέλειας, σημείωσε ότι η ΑΗΚ είχε κατακυρώσει προσφορά €140 εκ. με χρόνο παράδοσης 2,5 χρόνια από σήμερα. «Θα δίναμε κίνητρα για κάθε λιγότερο μήνα από τα 2,5 χρόνια που ήταν αρχικά, τώρα θέλουν 4», είπε, αποδίδοντας τη μεταβολή στη μεγάλη διεθνή ζήτηση και ειδικά στην απορρόφηση παραγωγικής δυναμικότητας από data centres στις ΗΠΑ.

Ο κ. Πέτρου ανέφερε επίσης ότι το ζήτημα τέθηκε ήδη σε πολιτικό επίπεδο και προγραμματίστηκε συνάντηση με τον Υπουργό, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη «ξαφνική». Πρόσθεσε ότι η νέα απαίτηση μεταβάλλει τη σχέση κόστους–χρόνου και, όπως είπε, «πλέον θα επανεξεταστεί συνολικά, ακόμη και με το ενδεχόμενο να μην προχωρήσει τελικά η αγορά των μονάδων». Όπως εξήγησε, το 2029 θα πρέπει να αποσυνδεθούν κάποιες από τις μονάδες μαζούτ, με αποτέλεσμα, αν δεν έχουν έρθει οι νέες μονάδες μέχρι τότε, να δημιουργηθεί κενό. Εξέφρασε, όμως την ελπίδα, ότι μέχρι τότε, θα έχει έρθει το φυσικό αέριο.

Παρουσιάζοντας τον προϋπολογισμό της ΑΗΚ, ο κ. Πέτρου είπε ότι προβλέπει συνολικές δαπάνες €2,555 δισ. και συνολικά έσοδα €1,956 δισ., με προϋπολογιζόμενο ταμειακό έλλειμμα €349 εκατ.

Είπε, ακόμα, ότι οι κεφαλαιουχικές δαπάνες ανέρχονται σε €456,679 εκατ., αυξημένες σε σχέση με το 2025, στο πλαίσιο έργων και αναβαθμίσεων που συνδέονται και με την απορρόφηση περισσότερης «πράσινης» ενέργειας από το δίκτυο.

Στις δαπάνες περιλαμβάνεται πρόνοια €250 εκατ. για μη προβλέψιμες δαπάνες (καύσιμα, αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, λειτουργός αγοράς), οι οποίες –εάν προκύψουν– αναφέρεται ότι θα ανακτηθούν μέσω αναπροσαρμογής τιμών και/ή χρεώσεων προς τον Λειτουργό Αγοράς. Επίσης το ταμειακό έλλειμμα €349 εκατ. το οποίο προκύπτει, θα καλυφθεί από δανεισμό και ίδια κεφάλαια.

Στη συζήτηση, ο Προεδρεύων της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, Βουλευτής του ΔΗΚΟ Χρύσης Παντελίδης, έθεσε το θέμα των μεγάλων αβεβαιοτήτων που «κουβαλά» ο προϋπολογισμός της ΑΗΚ, με αναφορά και στο κονδύλι των απρόβλεπτων δαπανών, ζητώντας συγκεκριμένες εξηγήσεις για επιμέρους γραμμές δαπανών και για το κατά πόσο μπορεί να υπάρξει ακριβέστερη πρόβλεψη σε κρίσιμους παράγοντες που επηρεάζουν το τελικό κόστος ηλεκτρισμού.

Από πλευράς ΔΗΣΥ, ο βουλευτής Ονούφριος Κουλλά εστίασε στο κόστος των ρύπων, ζητώντας να αποσαφηνιστεί η εκτιμώμενη ποσότητα εκπομπών για το 2026 και σε ποια τιμή, ενώ έθεσε και το ερώτημα για το πόσο θα μπορούσε να μειωθεί το κόστος, εάν η παραγωγή στηριζόταν 100% σε φυσικό αέριο. Ρώτησε, επίσης, ποια τιμή καυσίμων, ρύπων και ισοτιμίας λήφθηκε υπόψη για την κατάρτιση του προϋπολογισμού.

Η Βουλευτής του ΔΗΣΥ Σάββια Ορφανίδου τοποθετήθηκε στο πεδίο της κοινωνικής διάστασης των τιμολογίων, ζητώντας εικόνα για το πού κατατάσσεται σήμερα η Κύπρος συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες ως προς την τιμή του ρεύματος, αλλά και τι πρόσθετα μέτρα λαμβάνονται για στήριξη των ευάλωτων ομάδων.

Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ Αντρέας Καυκαλιάς έθεσε ως «κρίσιμα» ζητήματα το Βασιλικό, την ηλεκτρική διασύνδεση και την αποθήκευση, ζητώντας από την ΑΗΚ καθαρές τοποθετήσεις για το τι να αναμένει η χώρα στο επόμενο διάστημα. Στο ίδιο πλαίσιο, έθεσε και τον προβληματισμό για το κατά πόσο ο προϋπολογισμός βασίστηκε στην εκτίμηση ότι μέχρι το τέλος του 2026 θα υπάρξει φυσικό αέριο, και τι θα σημαίνει για τα οικονομικά δεδομένα και τον μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό εάν αυτό δεν επιβεβαιωθεί.

Ο Βουλευτής της ΕΔΕΚ Μαρίνος Σιζόπουλος έθεσε θέμα για τη φορολογική επιβάρυνση πάνω σε χρεώσεις που αφορούν καύσιμα και ρύπους, ενώ ζήτησε εξηγήσεις για τη διαδικασία προμήθειας καυσίμων. Επανήλθε και στο θέμα της Δεκέλειας, εκφράζοντας έντονες επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο να παραληφθούν νέες ντιζελοκίνητες μηχανές σε ορίζοντα τετραετίας, την ώρα που ο σχεδιασμός της χώρας στοχεύει σε μετάβαση σε φυσικό αέριο. Παράλληλα, έθεσε ανησυχίες για θέματα χωροθέτησης πυλώνων ψηλής τάσης κοντά σε οικιστικές περιοχές και ζήτησε να ενημερωθεί αν υπάρχουν μελέτες και προγραμματισμός για μετρήσεις και μέτρα.

Ο Βουλευτής της ΔΗΠΑ Αλέκος Τρυφωνίδης ανέδειξε την ανάγκη το αναπτυξιακό πρόγραμμα της ΑΗΚ να αποδώσει μετρήσιμα οφέλη στο τιμολόγιο και στη θέση της Αρχής έναντι του ανταγωνισμού, ζητώντας παράλληλα διαβεβαιώσεις για την επάρκεια ηλεκτροπαραγωγής τους θερινούς μήνες. Σε περεταίρω δηλώσεις του μετά την Επιτροπή, ο κ. Τρυφωνίδης ανέφερε ότι «πρέπει να τερματιστεί η πρακτική επιβολής ΦΠΑ στους ρύπους και πρόστιμα στους λογαριασμούς ρεύματος» και σημείωσε επιπρόσθετα ότι, περίπου 62.000 δικαιούχοι επωφελούνται της ειδικής διατίμησης 08, αλλά μόνο περίπου 30.000 αξιοποιούν πλήρως το όφελος για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Ο Γενικός Διευθυντής της ΑΗΚ, Άδωνης Γιασεμίδης, απαντώντας σε σειρά ζητημάτων, παρέθεσε στοιχεία για την εικόνα των τιμών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σημειώνοντας ότι η Κύπρος κατατάσσεται στη 10η θέση ως προς την ακριβότερη ηλεκτρική ενέργεια στην ΕΕ, ενώ με τους φόρους, η Κύπρος ανεβαίνει στην 8η ακριβότερη θέση στην ΕΕ. Αναφέρθηκε επίσης στη στήριξη ευάλωτων καταναλωτών, με αναφορά σε κατηγορίες ευαλωτότητας και σε στοχευμένες δράσεις, όπως προγράμματα αναβάθμισης κλιματιστικών για μείωση κατανάλωσης.

Σε σχέση με το μεγάλο κονδύλι απρόβλεπτων δαπανών, η ΑΗΚ εξήγησε ότι λειτουργεί ως «μαξιλάρι» απέναντι σε πιθανές μεταβολές τιμών καυσίμων, αυξήσεις ζήτησης ή αλλαγές στον τρόπο αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του Λειτουργού Αγοράς, υποστηρίζοντας ότι σε σενάρια όπου αυξάνεται η αγορά ενέργειας, αυξάνονται αντίστοιχα και τα έσοδα, χωρίς κατ’ ανάγκη ουσιαστική μεταβολή σε κερδοφορία ή ταμειακές ροές.

Ο Πρόεδρος της ΑΗΚ, απαντώντας στις ερωτήσεις Βουλευτών για την επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας το φετινό καλοκαίρι, σημείωσε ότι ο άμεσος σχεδιασμός επάρκειας βασίζεται στον προγραμματισμό λειτουργίας των μονάδων και στη διαχείριση κινδύνων, με την επισήμανση ότι αστάθμητοι παράγοντες, όπως αιφνίδιες σοβαρές βλάβες σε παλαιό εξοπλισμό, μπορούν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα, ενώ η εξέλιξη με τις μονάδες της Δεκέλειας παραμένει πλέον ανοικτή και υπό επανεξέταση, λόγω της μετατόπισης προς το 2030.

Εξάλλου, όσον αφορά την εγκατάσταση υποδομών αποθήκευσης, ο κ. Πέτρου είπε ότι η προσφορά κατακυρώθηκε στη Cyta για €40 εκ. και η λειτουργία τους αναμένεται τον Αύγουστο του 2027, εξαιτίας της μεγάλης καθυστέρησης στον χρόνο παράδοσης.

Απαντώντας σε άλλη ερώτηση, αναφορικά με τη συμβολή της ΑΗΚ στην έλευση φυσικού αερίου στο τερματικό Βασιλικού, ο κ. Πέτρου είπε ότι η ΑΗΚ, ως μέτοχος της ΕΤΥΦΑ, μπορεί να συμβάλει με τους μηχανικούς της στην επίσπευση των διαδικασιών. Το ενδεχόμενο θα εξεταστεί εντός των επόμενων ημερών, ανέφερε.

Όσον αφορά την ερώτηση του κ. Σιζόπουλου για τα μέτρα που λαμβάνονται για προστασία από τους πυλώνες ψηλής τάσης, λειτουργός της ΑΗΚ είπε ότι διαχρονικά η ΑΗΚ απέφευγε να περνούν οι πυλώνες από οικιστικές περιοχές. Ωστόσο, σταδιακά οι οικιστικές περιοχές μεγάλωσαν και έφτασαν κοντά στους πυλώνες. Όπως σημείωσε, σε περίπτωση αμφιβολίας, η ΑΗΚ απευθύνεται σε πανεπιστήμια για ανεξάρτητες μετρήσεις. Ανέφερε, εξάλλου, ότι όλοι οι σχεδιασμοί της ΑΗΚ είναι στο πλαίσιο ευρωπαϊκών νομοθεσιών και ορίων.